Een raad van advies voor het mkb: zo zet je er een op

Het is zondagavond en je zit met een besluit dat je al weken voor je uit schuift. Een tweede vestiging openen of niet? Je partner hoort het verhaal voor de vierde keer. Je accountant kijkt naar de cijfers, maar niet naar de markt. Je medewerkers wil je er nog niet mee belasten. Je mist iemand die het vak kent, het bedrijf kent, en je recht in de ogen durft te zeggen dat je plan een gat heeft.

Daar is een raad van advies voor.

Wat het is, en wat niet

KVK beschrijft een raad van advies als een groep mensen van buiten het bedrijf die met de ondernemer meedenkt, kennis deelt en helpt doelen te bereiken. De leden hebben geen officiële bevoegdheden en geen wettelijke aansprakelijkheid. Jij hoeft hun advies niet op te volgen.

Daarin verschilt een raad van advies van een raad van commissarissen. Een raad van commissarissen houdt toezicht, kan ingrijpen en is voor bepaalde rechtspersonen verplicht. Commissarissen kunnen aansprakelijk zijn. Een raad van advies is vrijwillig, lichter en flexibeler. Twijfel je welke vorm bij je past, laat dat dan toetsen door je adviseur.

In een artikel in Harvard Business Review maakt Kerrie MacPherson hetzelfde onderscheid. Een adviesraad is geen formeel bestuur met plichten tegenover aandeelhouders. Het is een groep mensen met kennis die jij mist, die er is om je te helpen, uit te dagen en nieuwe kansen te laten zien.

Steeds meer bedrijven doen het

Onderzoek van Nyenrode, RSM en Van Lanschot Kempen laat zien hoe snel dit is gegroeid bij familiebedrijven. Volgens Nyenrode had in het onderzoek uit 2024 bijna 60 procent van de familiebedrijven met meer dan 200 medewerkers een raad van commissarissen of een raad van advies. In 2013 was dat 22 procent. Bij familiebedrijven met 100 tot 199 medewerkers steeg het van 26 naar 47 procent.

De redenen zijn herkenbaar. Negen op de tien bestuurders van familiebedrijven waarderen de raad als objectieve gesprekspartner. Bijna zes op de tien zeggen dat zo'n raad de geloofwaardigheid bij buitenstaanders vergroot. Wie geen raad heeft, noemt vooral twee redenen: geen behoefte aan advies van buiten, en de kosten.

Die cijfers gaan over grotere bedrijven. Maar KVK benadrukt dat ook een kleine raad met één of een paar leden al nieuwe inzichten kan opleveren. Je kunt klein beginnen en later uitbreiden.

Zo stel je hem samen

Begin bij het doel. KVK raadt aan om een duidelijk doel te kiezen, zoals hulp bij groei of bij de overname van een familiebedrijf. Dat doel geeft jou en de leden richting, en het bepaalt welke kennis je zoekt.

Zoek buiten je eigen kring. MacPherson is daar stellig over: een adviesraad is geen club van vrienden en fans. Zoek mensen die zelf een bedrijf hebben opgebouwd, die kritisch durven te zijn, en die je in contact kunnen brengen met klanten, leveranciers of financiers.

Kies de kennis die je mist. Ben je sterk in vakmanschap en verkoop, maar zwak in financiën? Dan zoek je iemand die een begroting en een kasstroom kan lezen. Wil je over vijf jaar verkopen? Zoek iemand die dat zelf heeft meegemaakt.

Begin met één sterke naam. MacPherson adviseert om eerst iemand met een goede naam in je branche of regio te vragen. Die trekt anderen aan.

Leg de afspraken vast

KVK raadt een kort reglement aan. Daarin staat:

• informatie over het bedrijf
• de samenstelling en het doel van de raad
• de verantwoordelijkheden en verplichtingen van de leden
• afspraken over vergaderen en vergoedingen

Spreek ook af welke informatie je deelt. Een ondernemer in het KVK-artikel merkt op dat leden zich sneller betrokken voelen naarmate je opener bent.

Over het ritme verschillen de bronnen. MacPherson noemt een fysieke bijeenkomst eens per drie tot zes maanden meestal genoeg, met de ruimte om tussendoor individuele leden te bellen. In een praktijkvoorbeeld van KVK komt een raad elke twee maanden bij elkaar. Kies wat bij je tempo past, maar zet de data voor een heel jaar vooruit vast.

Over vergoeding is MacPherson eerlijk: de meeste leden van een adviesraad worden niet betaald, en hun beloning is dat ze kunnen helpen. Wie wel een vergoeding vraagt, moet echt iets bijzonders brengen. Spreek het in elk geval vooraf af.

Leg ten slotte een termijn vast. Volgens MacPherson hebben de meeste leden zelf geen tijd om langer dan twee of drie jaar mee te doen. Je bedrijf verandert ook, en daarmee de kennis die je nodig hebt.

Haal er iets uit

Een raad van advies is zo goed als de vragen die je hem voorlegt. Stuur een week vooraf een korte agenda met de cijfers van het afgelopen kwartaal en twee of drie vragen waar je echt mee zit. Zoek tegenspraak, geen applaus.

Vraag niet of ze je plan goed vinden. Vraag wat er mis kan gaan.

Schrijf na elke bijeenkomst op wat je met het advies doet. Ook als je het niet opvolgt. Dan zie je na een jaar wat de raad je heeft opgeleverd.

Zo begin je deze week

1. Schrijf in één zin op waarmee een raad van advies je de komende twee jaar moet helpen.
2. Noteer drie soorten kennis die je mist en zet bij elk twee namen van mensen buiten je vriendenkring.
3. Bel de eerste naam voor een kop koffie, zonder meteen te vragen of die persoon lid wil worden.

In Aivio

Met Koers en Geld samen reken je scenario's door met je echte cijfers, zodat je je raad een plan voorlegt dat al is doorgerekend.